menu

Nieuwsbrief

Info en aanmelding
Waterbeheer in de Kikkerij - van molens tot elektra  
2020-06-27

Het buurtschap de Kikkerij lag iets ten noorden van het huidige gemaal aan de Oeverweg ter hoogte van de huidige woning Kikkerij 1 bij de vaste Weteringbrug. De eerste bewoners van de streek Scheerwolde vestigden zich in de Kikkerij aan de oever van de rivier de Steenwijker Aa. De bewoners hadden in 1279 daar al een gezamenlijke kerk, samen met de Gietersen, die toen nog aan of bij het Giethoornse meer woonden.

De Kikkerij kwam in 1632 in een geïsoleerd gebied te liggen tussen de rivier de Steenwijker Aa en het gegraven kanaal het Steenwijkerdiep. In de negentiende eeuw is het gebied rondom de Kikkerij sterk verarmd en rond 1900 bestond het buurtschap nog uit vijf huizen, een brug, een schutsluis voor punters en roeiboten en een wipwatermolen.

Watermolens
Iets ten zuiden van de Kikkerij aan de oever van het riviertje de Steenwijker Aa stond ook een watermolen. Deze stond ongeveer op de plaats waar later het gemaal aan de huidige Oeverweg gebouwd werd. Wat voor molen(tje) dit was is niet bekend. Er waren in die tijd in de streek heel veel molens die het waterpeil beheerden in de vele kleine poldertjes die er waren. Zo stonden er ook veel spinnekopmolens, zoals er momenteel nog een nagemaakt exemplaar staat aan de Hoogeweg in De Weerribben. De spinnekopmolen was een kleinere versie van de wipwatermolen.
Een wipwatermolen had een groot scheprad. Dat scheprad wipte het water als het ware naar het hoger gelegen water, vandaar de naam wipwatermolen. Op deze manier beheerden de beide molens bij het buurtschap de Kikkerij het waterpeil van de toenmalige Kikkerijpolder en de iets noordelijker gelegen polder Beenderribben. Beide polders lagen tussen het riviertje de Steenwijker Aa en het kanaal Steenwijkerdiep.

Wipwatermolen of Smitsmolen
De wipwatermolen in de Kikkerij was eigendom van de familie Smit uit Groningen, die in de buurt van de Kikkerij veel grond had voor de jacht. In de periode 1920-1940 was Klaas van der Meer de beheerder van de molen. Hij was boer en woonde naast de wipwatermolen. In 1940 had de molen door de aanleg van het huidige gemaal aan de Oeverweg geen functie meer. De sterk vervallen molen werd toen voor fl. 1,00 verkocht en afgebroken.

Rivier Steenwijker Aa
Vanaf de Wetering kon men tot 1939 via het riviertje de Steenwijker Aa, langs de Kikkerij en met een lange bocht naar het Steenwijkerdiep varen en kwam men dan ongeveer uit ten noorden van de huidige ophaalbrug in Scheerwolde. Het riviertje had toen nog een breedte van ongeveer 4 tot 5 meter. Tegenwoordig is de loop van het laatste deel van de rivier nog te zien als een kleine sloot langs een dijkje vanaf het huidige gemaal aan de Oeverweg naar de Wetering.



Elektrisch gemaal
Het gemaal aan de Oeverweg met twee elektrische pompen is in 1937 aangelegd door het toenmalige waterschap Vollenhove. Voor dit gemaal heeft de IJsselcentrale in dat zelfde jaar speciaal een hoofdkabel voor elektriciteit aangelegd naar het gemaal. De bewoners in Muggenbeet en Wetering werden echter niet aangesloten op deze hoofdkabel en moesten nog 4 jaar wachten tot bij hen de elektriciteit werd aangesloten.
Het gemaal heeft vanaf 1938 de toenmalige moerassen en kleine poldertjes ten oosten van het Giethoornse meer drooggelegd. Hierna werden de drooggelegde gronden ontgonnen tot landbouwgronden en ontstond polder Halfweg (toen: Polder afdeling II Zuid).
De eerste beheerder en machinist van het elektrische gemaal aan de Oeverweg was Albert Hoekman, die met zijn gezin naast het gemaal woonde.
Nu 82 jaar later wordt het gemaal in 2020 uitgebreid en gerenoveerd om aan de huidige eisen van het waterbeheer te kunnen voldoen.

Voor meer informatie over de renovatie en uitbreiding van het gemaal, klik hier

Bron: 100 jaar leven en wonen Wetering, Muggenbeet, Nederland en de Kikkerij


Elektrische pomp - gemaal Oeverweg 1937